Misschien moeten we Assad maar steunen

Bron: tiny.cc/freesyria

Bron: tiny.cc/freesyria

Dit opiniestuk stond op maandag 29 juli in NRC Handelsblad.  

Pas op dat die versplinterde rebellen in Syrië zich later niet tegen ons keren. Leer van Irak en Afghanistan, betogen Hans Wiegel en Stephan de Vries.

De strijd in Syrië is inmiddels ontaard in een burgeroorlog van allen tegen allen. Volgens velen nog altijd reden genoeg om te pleiten voor het verlenen van Westerse militaire steun aan rebellen. Dat is discutabel: Assad steunen zou vanuit Westers perspectief zelfs pleitbaar zijn.

Chaotisch conflict
De moord op een commandant van het Vrije Syrische Leger door een aan Al-Qaeda gelieerde groepering afgelopen maand toont aan dat zich in Syrië een machtsstrijd aan het ontvouwen is tussen gematigde en extremistische rebellengroeperingen. De onderlinge verdeeldheid tussen de rebellen maakt van de burgeroorlog in Syrië een nog chaotischer conflict, waarin iedereen elkaar inmiddels lijkt te bestrijden.

Het ondoorzichtige karakter van het conflict maakt het onmogelijk om nog met zekerheid vast te stellen welke doelen en belangen de verschillende groeperingen nastreven. Dat weerhoudt echter weinigen ervan zich toch uit te spreken voor het verlenen van Westerse militaire steun aan de rebellen. Het is immers onze ‘morele plicht’ burgers te helpen in hun strijd tegen een illegitieme heerser, aldus voorstanders van een (militaire) interventie.

Militair ingrijpen: hoe en wie?
Dergelijk militair ingrijpen kan op verschillende manieren worden ingevuld, maar voorstanders geven zelden aan hoe ze dat precies voor zich zien. Gratuit pleiten voor het leveren van zware wapens aan rebellen, het instellen van no-fly zones, bombardementen of zelfs een volledige invasie is in een oogwenk gedaan. Over de grote nadelen die stuk voor stuk met deze opties gepaard gaan wordt vervolgens zelden een woord gerept. Irak en Afghanistan zijn, ondanks dat beide landen zich nog steeds bevinden in een spiraal van geweld, wat dat betreft snel in de collectieve vergetelheid geraakt.

Misschien nog wel belangrijker dan de kwestie hoe militair ingrijpen in de praktijk vorm zou moeten krijgen, is de vraag wie we precies zouden moeten steunen. Voor diegenen die onvoorwaardelijk pleiten voor een militaire interventie is dat wellicht een proces vertragende overweging die wel aan de orde komt als Assad verdreven is. Een dergelijke simplistische benadering staat echter garant voor nog meer ellende en instabiliteit.

De complexiteit van de situatie in Syrië moet niet worden onderschat. Het is onmogelijk om in de huidige situatie helder te krijgen hoe de lijnen in Syrië precies lopen. Niemand kan beweren met zekerheid te weten wie welke rol speelt, welke allianties worden gesmeed en verbroken en vooral welke (vaak verscholen) belangen in werkelijkheid door de verschillende partijen worden nagejaagd.

Militaire steun verlenen in een dergelijke situatie betekent per definitie dat het vooraf volstrekt onduidelijk is wie men daarmee uiteindelijk helpt en welke uitkomst daarmee wordt bevorderd. Zware wapens leveren kan de strijd op korte termijn doen beslissen in het voordeel van de rebellen, maar Syrië en de gehele omliggende regio op de lange termijn nog verder ontwrichten. Hetzelfde gebeurde in Afghanistan en Pakistan, nadat de Amerikanen die regio overspoelden met wapens voor de destijds tegen de Russen vechtende moedjahedien.

Alleen groeperingen steunen die loyaal zijn aan het Westen klinkt heel aantrekkelijk, maar is in de praktijk een stuk weerbarstiger. Hoe zorg je ervoor dat andere, meer extremistische groeperingen niet toch ongewenst profiteren van die steun? Daarnaast zijn loyaliteit en belangen geen vaststaande gegevens en al helemaal niet binnen de internationale politiek. Wie durft te garanderen dat de rebellen die nu loyaal staan ten opzichte van het Westen dat in de nasleep van de oorlog zullen blijven en niet radicaal van koers veranderen? Onze ervaringen met Al Qaeda en de Taliban zijn wat dat betreft twee schoolvoorbeelden van hoe goede bedoelingen uiteindelijk destabiliserend kunnen werken.

Westerse strategische belangen
De rebellen steunen, op welke manier dan ook, is volgens ons dan ook geen realistische optie en kan zelfs ingaan tegen Westerse strategische belangen. Als een eind maken aan het geweld en de terugkeer van stabiliteit de belangrijkste redenen zijn om ‘iets’ te doen in Syrië, dan kan zelfs de vraag worden opgeworpen of niet de rebellen, maar Assad moet worden gesteund.

Toegegeven, een ideale optie is dat evenmin, maar wel één die een grotere kans biedt op het behartigen van Westerse geopolitieke belangen. Het Westen heeft namelijk vooral baat bij stabiliteit in het Midden-Oosten; een uitkomst die een stuk waarschijnlijker is als Assad in het zadel blijft dan wanneer onderling verdeelde extremisten de overhand krijgen. Dat hebben ontwikkelingen in Libië en Egypte inmiddels wel duidelijk gemaakt. Bovendien komt het steunen van Assad wellicht met de bonus van verbeterde relaties met de Russen en Chinezen in de regio en leidt het tot een opening in het geschil met Iran. ‘Toevallig’ zijn dat allemaal wel strategische belangen van het Westen en onze bondgenoten in de regio.

Het valt te hopen dat Westerse staatsleiders hun hoofd koel weten te houden en wegblijven uit Syrië. Als zij toch per sé actie willen ondernemen in het land dan doen zij er verstandig aan om alle beschikbare opties te overwegen.

Hans Wiegel is oud-leider van de VVD en Stephan de Vries is wetenschappelijk medewerker bij de prof.mr B.M. Teldersstichting, het wetenschappelijk bureau gelieerd aan het liberalisme en de VVD.

   

Advertenties

19 thoughts on “Misschien moeten we Assad maar steunen

  1. Er is geen sprake van een burgeroorlog van allen tegen allen.

    Er is sprake van een strijd tussen zo’n 100.000 jonge extremisten, criminelen, naievelingen en opportunisten tegen het Syrische gezag. Als de Golfstaten en Turkije uit eigenbelang geen wapens had geïnvesteerd in dit tuig, dan was het binnen twee maanden na maart 2011 weer rustig geweest in het land. Dan waren er ook de uitgebreide politieke hervormingen van begin 2012 geweest, en had men in 2014 de kans om een nieuwe president te kiezen.

    De hele beeldvorming -er is een sektarische burgeroorlog-, dat is slechts het perspectief van de opstandelingen. Zij hopen zo enerzijds meer lokale jonge mannen op te hitsen, en anderzijds de sympathie van de Westerse burger voor hun zaak te winnen.

      • Dat heeft voor een groot deel te maken met de plannen van Qatar om een oliepijpleiding naar Turkije/Europa aan te leggen, waar ook Trouw al over berichtte.

        http://www.trouw.nl/tr/nl/7504/Presseurop/article/detail/3450999/2013/06/01/Hoe-energiebelangen-de-Europese-politiek-rond-Syri-euml-beinvloeden.dhtml#.UaoiDxbvISY.twitter

        Helaas voor het Qatarese koningshuis had Iran als in +-2010 hetzelfde plan opgevat: om via Irak en Syrië olie en gas naar de markten rond de middellandse zee te transporteren. Voor wereldmachten UK/Frankrijk/VS/Israël is Iran altijd al een vervelende concurrent om regionale invloed geweest. Zij waren dus welwillend om een oogje dicht te knijpen bij wapenleverancies naar extremistische groeperingen in Syrië.

        De hele hysterische media-hetze tegen president Assad, die hoogspersoonlijk het bevel zou geven om vrouwen en kinderen te vermoorden, daar zit dan ook voornamelijk Al-Jazeera (Qatarese staatsmedia) achter.

        Niemand zal ontkennen dat er daar in 2011 politieke hervormingen gewenst waren. Niemand zal ook ontkennen dat er burgers omkomen bij bombardementen. Maar iemand met een beetje inzicht ziet ook in dat dit het gevolg is van militante bendes die opereren vanuit woonwijken.

  2. Geheel mee eens. Wat Afghanistan betreft is het zelfs niet uitgesloten dat als de Russen indertijd gesteund waren (door het Westen) in plaats van dwarsgezeten, Afghanistan er nu beter voorstond. Met mogelijk minder doden over dezelfde periode (1979-heden). Niet dat dit allemaal te voorzien was rond 1980, maar toch. Wellicht nog meer reden om uiterst voorzichtig te zijn met het steunen van een of meerdere partijen in Syrie (of ander onstabiel land, al dan niet in burgeroorlog).

    • Onzin. Als dit werkelijk een sektarische strijd was geweest, en alle 18 miljoen (uit 22 miljoen) Soennitische inwoners hadden gestaakt en knooppunten bezet, dan hadden zij helemaal geen wapens of geld uit het buitenland nodig gehad.

      Vergelijk het met de revolutie in Egypte tegen Mubarak. Daar was zoveel draagvlak onder de bevolking dat hun opstand kon slagen zonder geweld of interventie.

      Vanuit het perspectief van de multi-religieuze Syrische regering, en het leger dat nog steeds bestaat uit 60+% Soennieten, is dit absoluut geen godsdienstoorlog. Voor hen, en voor vele anderen die zich verdiept hebben in de materie, is er sprake van een proxy-oorlog in een poging een marionettenregering in het zadel te helpen.

      De militante extremistische bendes willen uiteraard wel graag dat de wereld het ziet als een godsdienstoorlog. Zij hebben baat bij het beeld dat de boosaardige Assad alle Soennieten uit wil roeien. Niet in de laatste plaats omdat juist dit perspectief de buitenlandse jihadisten aantrekt: nieuw kanonnenvoer.

      Ook voor buurlanden die baat hebben bij interne chaos en verdeeldheid binnen een lastige regionale concurrent, is het absoluut essentieel dat de wereld dit ziet als een sektarisch conflict. Verdeel en heers is een beproefd concept in de regio.

  3. Dank voor jullie reacties!

    Ik denk dat het te kort door de bocht is om te stellen dat er (1) geen sprake zou zijn van een burgeroorlog en (2) dat het puur en alleen zou gaan om een godsdienstoorlog tussen soennieten en sjiieten.

    Het conflict is wel degelijk een burgeroorlog tussen verschillende bevolkingsgroepen – die ontstond uit een grotendeels overkoepelende eis van hervormingen in 2011 – en waarin iedereen eigen belangen najaagt. Helemaal nu de Koerden – die niet alleen tegen Assad strijden maar ook tegen rebellen – steeds sterker betrokken raken in het conflict is het duidelijk dat het om meer gaat dan een stel extremisten, criminelen, naievelingen en opportunisten. De bevolking die nog altijd aftreden van Assad eisen en vergaande hervormingen nastreven hebben denk ik ook een legitieme eis. Het probleem is dat het conflict volledig gemilitariseerd is geraakt en de situatie steeds complexer is geworden. De betrokkenheid van zoveel actoren – waaronder Koerden en niet-extremistische rebellen – maakt ook duidelijk dat het te simpel is om te stellen dat het puur en alleen een godsdienstoorlog van Soennieten en Sjiieten is. Dat is zeker een factor die (nadrukkelijk) meespeelt, maar niet de enige en niet per definitie de kern van het conflict. Of het binnen twee maanden weer rustig was geweest als niemand zich met het conflict zou hebben bemoeid is niet na te gaan, maar het had zeer waarschijnlijk iets veranderd aan de manier waarop het conflict zich ontvouwt.

    Ook het idee dat het puur en alleen om energiebelangen gaat onderschrijf ik niet. Dat belang speelt zeker (let wel dat het hier primair om gas gaat, niet olie), maar externe actoren – die absoluut een elementaire rol spelen in het conflict – hebben ook andere belangen, waaronder invloed, stabiliteit.

    Het opiniestuk is vooral een statement tegen zij die vaak zeer vrijblijvend pleiten voor steun aan de rebellen. Je kunt op veel verschillende manieren naar het conflict kijken en als men Westerse geopolitieke belangen en het eindigen van het conflict op korte termijn centraal stelt, dan is Assad steunen pleitbaar.

    • 1. De stelling dat de Koerden tegen de Syrische regering strijden is onjuist. De demonstraties voor politieke hervormingen van begin 2011 hadden in de Koerdische regio’s praktisch geen draagvlak. Niet in de laatste plaats omdat zij zeker de laatste 10 jaar al een vrij grote mate van zelfbeschikking hadden, en daarom meer gericht waren op lokale politiek. In de zomer van 2012 werd Noord-Syrië en Aleppo binnengevallen door militanten die waren opgeleid en bewapend in trainingskampen in Zuid-Turkije. Vanaf dat moment streden zowel de Koerden als Syrië tegen deze gewapende bendes, en hebben er praktisch geen gevechten tussen YPG en SAA plaatsgevonden.

      2. Iedereen lijkt over het hoofd te zien dat de Syrische regering vrijwel vanaf het begin van de demonstraties in maart 2011 al aangaf bereid te zijn tot democratische hervormingen, meer politieke vrijheid, en nieuwe parlementsverkiezingen. Een groot deel van de demonstranten beschouwde dit dan ook als een tegemoetkoming van hun eisen. Daarnaast is de Syrische overheid altijd bereid geweest tot onderhandelingen met een ongewapende binnenlandse oppositie.

      Een ander punt wat in veel analyses niet genoemd wordt, zijn de sterke aanwijzingen dat bepaalde groeperingen -Moslimbroeders of proxys uit Golfstaten-, de protesten in Maart 2011 als cover gebruikten om veiligheidspersoneel en ambtenaren aan te vallen. Er wordt zelfs beweerd dat deze groeperingen schoten op zowel politie als burgers. Met als doel sektarische strijd, chaos en interne verdeeldheid aan te stichten?

      21-03-2011: 11+ doden in Dara’a: 7 agenten en 4 burgers: http://tiny.cc/v2irjw
      27-03-2011: Angst voor buitenlandse gewapende elementen en groepen die sektarische strijd aan lijken te wakkeren: http://bit.ly/19KRdbU
      03/04-2011: Arnold Karskens: vanuit betogingen werd bewust op ordediensten geschoten: http://bit.ly/13YrqVE

      • Je geeft wel een heel zwart-wit beeld van dit conflict Johan. In de praktijk zit het toch wat complexer vrees ik. De Koerden strijden misschien nog niet op grote schaal tegen het regime en hebben zelfs vaak de kant van Assad gekozen of zijn neutraal gebleven, omdat ze vinden dat het niet hun oorlog is. Er zijn echter wel degelijk Koerden die de wapens hebben opgenomen tegen het regime (zie: http://www.nytimes.com/2013/01/23/world/middleeast/some-syrian-kurds-resist-assad-defying-conventional-views.html?pagewanted=all&_r=0). Assad heeft zijn handen vol aan de rebellen en zolang hij de Koerden niet in de weg zit zal een botsing tussen beide uitblijven, maar zodra de balans wijzigt kan ook dat wel eens gaan veranderen. De autonomie die de Koerden nu uitbreiden zullen ze later niet willen inleveren. Het is afwachten hoe dat uitpakt.

        Dan de democratische hervormingen die aangekondigd waren vanaf het begin. Tja, was dat echt geloofwaardig denk je? Het leek eerder op een truc van Assad om te redden wat er te redden viel: een handreiking zonder al te veel weg te geven om zijn macht te consolideren. Dictators leren wat dat betreft ook van elkaar (http://www.brookings.edu/research/papers/2007/10/arabworld) Bovendien was het too litte too late. Assad steunen is wat mij betreft te bepleiten vanuit geopolitieke motieven, maar ook dan blijft het een zeer slechte optie. Hem steunen omdat hij zogenaamd een handreiking zou hebben gedaan en wel wil hervormen/democratiseren? Daar geloof ik niet in. Zijn regime brengt/bracht zeer waarschijnlijk meer stabiliteit dan extremistische rebellen, maar vanuit moreel oogpunt blijft het kiezen uit twee kwaden als je het mij vraagt. Ideale opties bestaan hier al een tijdje niet meer…

      • De strijd had in het begin ook nog andere oorzaken/ elementen.

        Maar nu soennitische moslimfundamentalistische imams oproepen om de sjiieten uit te roeien
        http://likud.nl/2013/08/emotioneel-gebed-dood-ze-allemaal/
        en de moslimfundamentalistische strijders daarop inderdaad massaal toestromen, en Assad massaal gesteund wordt door de sjiietische moslimfundamentalisten zoals Hezbollah en de Iraanse revolutionaire garde, is het toch echt een islamitische godsdienstoorlog.

      • Dit is absoluut geen Islamitische godsdienstoorlog. Ik spreek zowel Syriërs in hun thuisland als zij die naar Nederland emigreerden.

        Je verkijkt je op het nationalisme van die mensen. Zij strijden voor het behoud van hun seculiere, tolerante en souvereine staat, niet om president Assad en zijn ‘clan’ in het zadel te houden. Voor degenen die nu aan de kant van de Syrische regering staan, is het irrelevant welke religie zij aanhangen. Zij houden in de eerste plaats ontzettend veel van hun land. Onder hen zijn ook vele Soennieten.

        Nogmaals: de enige die baat hebben bij het beeld van een sektarische strijd zijn de opstandelingen, hun buitenlandse lobbies en financiers en de mediakanalen die hun propaganda uitzenden (Al Jazeera, Al Arabya).

        En regionale machten die baat hebben bij het zaaien van verdeeldheid onder hun concurrenten en ideologische tegenstanders. Zij zijn uiteraard ook in hun nopjes met een sektarische strijd tussen Soennieten en Shiïeten.

      • @Johan de Lange

        Ja, en de Hezbollah strijders en de soldaten van de Iraanse revolutionaire garde zijn ook zulke behulpzame, seculiere schatjes.

  4. @LikoedNederland

    Ten eerste zijn er geen Iraanse soldaten in Syrië, hoogstens trainers of instructeurs. Dat is propaganda die vanaf het begin van de gesponsorde opstand de ronde doet, bedoeld om mensen Iranofoob te maken.

    Als je je verdiept heb in Hezbollah, dan weet je dat de beweging weliswaar streng Shiïtisch is, maar geenszins sektarische, Islamistische of haatdragende ideeën uitdraagt. De Salafistische opstandelingen in Syrië beweren weliswaar dat de Libanase groepering sektarische slachtpartijen aanricht, maar vergeten te vermelden dat Hezbollah op goede voet staat met Christenen in Libanon alsmede met het Syrische leger wat grotendeels uit Soennieten bestaat.

      • Wat ik van Hezbollah heb gezien is haatdragend naar Israel, niet naar de Joden in het algemeen. Ik heb Nasrallah nooit horen beweren dat hij zou streven naar een monoreligieuze, mono-ethnische staat.

        Wel naar een situatie in de gehele Levant zoals voor 1917, waarin mensen van alle drie de monotheïstische religies naast elkaar kunnen leven. Als kolonisten uit Europa opeens land voor zich op gaan eisen, dan kan ik me op zich voorstellen dat zowel de oorspronkelijke bewonders als de buren zich bedreigd voelen.

        Je laatste punt klopt ook niet. Dat zijn geen Soennieten in die video, maar Wahabi-geestelijken. Elke Soenniet met een beetje verstand, historische kennis en medemenselijkheid, heeft net zo’n grote hekel aan dat soort figuren als u en ik.

      • Er is inderdaad geen sektarische oorlog aan de gang. Het regeringsleger bestaat hoofdzakelijk uit gematigde Soennieten. De Alawieten van Assad zijn maar een kleine minderheid en maken 10% tot 15% van de bevolking uit.

        Het is onmogelijk dat zo’n kleine groep 2 jaar lang een oorlog kan voeren tegen 90% van de bevolking. De 90% die overigens door het Westen en de kapitaal krachtige Arabische golfstaten financieel en logistiek wordt gesteund…

        De Soennieten die meevechten aan de de kant van Assad, doen dat niet omdat ze erg veel van Assad of de Alawieten houden, maar simpelweg omdat ze de seculiere Baath ideologie steunen.

  5. Pingback: Mans En Garde: Rode Draden | ThePostOnline

  6. Pingback: Mans En Garde: Rode Draden › WijnSpijs.nl ‹ Alles over wijn en spijs, restaurants en de WijnSpijs Wandeling.

  7. Pingback: Het Conflict is oppermachtig | Stukje Duiding

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s