Al-Kaida, de Phoenix?

68-al-qaeda-naval-branchOnlangs verscheen in de Trouw een artikel over de relatief veilige situatie die we op dit moment in Nederland mogen genieten. We zouden irrationeel op terrorisme reageren terwijl die dreiging in werkelijkheid erg mee zou vallen. Is het wel zo? Hoe staat het eigenlijk met Al-Kaida? Zeker vandaag, 12 jaar na 9/11, is het tijd om te bekijken wat de omvang is van de dreiging die uitgaat van deze terroristische organisatie.

Eerst even terug in de tijd. Op 2 mei 2011 werd Bin Laden geëxecuteerd tijdens een Amerikaanse raid. Dit was de kers op de taart voor de War on Terror. Deze oorlog – overigens zonder duidelijk strategie en end-state – resulteerde in de strategische overwinning. Toch is Al-Kaida druk bezig om als een Phoenix uit diens assen te herrijzen om de positie van weleer terug te claimen. Deze wederopstanding heeft verschillende oorzaken. De rol van de nieuwe leider, Ayman al-Zawahiri, het inspelen op het machtsvacuüm die de Arabische lente achterlaat en behendige rekrutering; het komt hieronder allemaal aan bod.

Ayman al-Zawahiri
Voor de dood van  Bin Laden was hij de tweede man van Al-Kaida. Iemand die, zeker na 9/11, in de schaduw stond van Osama. Zeer teruggetrokken, maar na enkele jaren de kat uit de boom kijken lijkt Al-Zawahiri zich nu te focussen om (wederom) regionaal de grootste te worden. Na de dood van Bin Laden versplinterde Al-Kaida in zijn welbekende celstructuur, voorheen voornamelijk gezien als de drijvende kracht van de organisatie. De uitdaging van al-Zawahiri is om van de terreurorganisatie weer een eenheid te maken en de macht te consolideren tot een basis (wat ook de letterlijke betekenis is van Al-Kaida). Vooralsnog is de organisatie nog sterk versplinterd in enkele regio’s: het Arabische schiereiland (AQAP), Syrië/Irak en in mindere mate Noord Afrika. AQAP heeft zich onlangs in Jemen nog laten gelden door mondiaal paniek te zaaien met, jawel, een conference call van Al-Zawahiri. 19 ambassades werden gesloten en westerlingen ontvluchtten het land. De angst voor terrorisme zit er in het Westen nog diep in en dat kan een slimme strateeg als Al-Zawahiri tactisch volledig uitbuiten. In die zin bouwt hij voort op de legacy van zijn voorganger. Tegelijk zijn er boze tongen die beweren dat zijn gebrekkige leiderschap niet zal leiden tot de eerdergenoemde consolidatie: hij zou de touwtjes niet in handen hebben en iedere regio (of cel) zou gewoon doen waar het zelf zin in heeft. Op dit moment lijkt dit zeker het geval en mist er coherentie. Dit neemt niet weg dat Al-Kaida onder zijn leiding alsnog groeit, een uiteindelijke unificatie van de regio’s is hierdoor een volgende logische stap.

Profiteren en prolifireren
De Arabische lente heeft de vraag aan het licht gebracht of de volkeren van  die regio een islamitisch of een seculier sociaal contract prefereren. De keuze voor de Moslim Broederschap in Egypte leek een keuze voor een gematigde islamitische regering; een klap in het gezicht van Al-Kaida. Het volk koos immers voor een concurrerende en minder radicale organisatie. Als alle landen in de regio voor een dergelijke koers zouden kiezen betekent dat een verzwakking van de steun aan Al-Kaida. Het verdere verloop van de Arabische lente bracht echter alsnog de oplossing. De democratisch gekozen Moslim Broederschap werd afgezet en met geweld bestreden. Al-Zawahiri knijpt vervolgens in zijn handjes. Hij heeft nu het argument dat een islamitische regering niet via een democratische weg tot stand kan komen of stand kan houden. Dit feit verenigt de Islamisten die nu in de handen van meer gewelddadige organisaties als Al-Kaida worden gedreven. Ook in Syrië gaat het Al-Kaida voor de wind. Door de chaos in het land kan Al-Nusra, een tak van de Al-Kaida-franchise, floreren. Als met wat Amerikaanse assistentie het regime van Assad omver geworpen kan worden dan zal de Phoenix alleen maar sneller uit zijn as fladderen. Waarom?

De Al-Kaida tak in Syrië is sterk verbonden (volgens sommigen zelfs samengevoegd) met die in Irak (AQI, aka Islamic State Iraq). Omdat de Amerikaanse bezetter in Irak soennieten van de Ba’ath partij verbood om in de regering te gaan en tegelijkertijd het leger ontbond, werden veel soennitische extremisten lid van AQI. De groei van troepen in Irak, the surge, leidde er in 2007 toe dat AQI van 15000 vechters kromp naar slechts 1000. Na de terugtrekking van Amerika steeg dit aantal binnen een jaar met 150%. In Noord-Afrika, en Mali in het bijzonder, zien we ook daar een aanzienlijke groei van de macht van Al-Kaida. Deze groei op meerdere plekken is onder andere mogelijk gemaakt door de bijna 3000 aan Al-Kaida gerelateerde gevangenen die, op bevel van Al-Zawahiri, uit gevangenissen zijn bevrijd. Anderen beweren dat de groeiende macht van de organisatie het gevolg is van de War on Terror of juist door dieper gelegen sektarische geschillen die niet door interventie zijn op te lossen. Wat de oorzaak ook moge zijn, de terroristen en hun aanslagen zijn alom aanwezig.

Wapen onder je bed?
Moeten we nu allemaal bang zijn dat er op zeer korte termijn een jihadist bij ons op de stoep staat? Moeten we Assad aan de macht houden om de groei van Al-Kaida te temperen? Zullen we “iets” gaan doen om deze groei tegen te gaan?

De kracht van terrorisme is dat het is gebaseerd op een mythe: “ze” zouden altijd en overal dood en verderf kunnen zaaien. Om een te grote inbreuk op de privacy te voorkomen moet echter een zekere mate van dreiging geaccepteeerd worden. Dit laat onverlet dat inlichtingendiensten waakzaam moeten blijven en dat defensie, naast vele andere taken, in staat moet blijven om deze dreiging preëmptief bij de oorsprong moet kunnen pareren. Dit kan bijvoorbeeld door targetting, het uitschakelen van sleutelfiguren in de organisatie.

President Obama beschreef  Al-Kaida in 2011 als “a shadow of its former self“. Ik denk dat hij gelijk heeft. We moeten alleen voorkomen dat we in deze schaduw komen te staan.

[Ronald Gabriels]

Disclaimert: Ronald schreef deze bijdrage op persoonlijke titel en de inhoud ervan komt niet noodzakelijkerwijs overeen met de visie van Stukje Duiding. Dat u het even weet.

Tegen eerdere verwachtingen in (damn you coercive diplomacy!) zal er 12 jaar na 9/11 geen militaire actie worden ondernomen in Syrië, waarmee indirect de Al-Kaida-franchise wordt gesteund. Als schrale troost krijgen al onze kijkbuiskindjes extraspeciaal namens StukjeDuiding de nieuwste issue van het hippe Inspire Magazine! OMFG! Like totally!

Advertenties

2 thoughts on “Al-Kaida, de Phoenix?

  1. “Tegen eerdere verwachtingen in (damn you coercive diplomacy!) zal er 12 jaar na 9/11 geen militaire actie worden ondernomen in Syrië, waarmee indirect de Al-Kaida-franchise wordt gesteund.”

    Rare stelling gezien het feit dat een aanval op Assad juist Al-Nusra in de hand speelt…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s