Mali heeft alles met politiek te maken. Niets met strategie.

maliParticiperen in de missie naar Mali is in “direct belang van Nederland”. Aldus het mantra wat de afgelopen maanden weerklonk en ook gisteren druk in de Tweede Kamer werd gebezigd toen zij instemde met de missie. Mooi! Nu we dat weten kunnen we weer rustig gaan slapen. Toch?

Mwah. Strikt genomen is dit “directe belang van Nederland” niet geheel duidelijk. Hoewel er wordt gerept over ‘jihadgebieden die grenzen aan Europa’ of ‘broeinesten van potentieel terrorisme’ is er (afgezien van de regionale dreiging) geen enkele zekerheid of er überhaupt een dreiging vanuit Mali is voor Europa, laat staan Nederland.

De enige zekerheid die uitgaat van dergelijke taal is het in stand houden van het kwalijke proces van dreigingsinflatie. Deze wordt mede in stand gehouden door een post-9/11  veiligheidsindustrie, bestaande uit speciaal afgevaardigden, beleidsmedewerkers, denktanks, academici maar ook politici die hier dankbaar gebruik van maken. Ondertussen brandt het Westen haar handen niet aan daadwerkelijke broeinesten van conflict die na de Koude Oorlog zijn ontstaan. Te denken valt aan Noord-Korea, Pakistan en de misschien toch niet zo rustige opkomst van China (over strategische belangen gesproken). In deze broeiende conflicten zit zeker een belang voor het Westen, maar uiteraard is er geen korte termijn oplossing te vinden. Laat staan politieke winst. Het schijnbaar onmogelijke proberen op te lossen, met een uitkomst die mogelijk jaren op zich laat wachten: daar kan geen enkele zittende regering na Irak en Afghanistan nog een slaatje uit slaan.

Hoe tekenend is daarmee het geval van Mali. Nederland heeft na drie keer de boot af te hebben gehouden eieren voor zijn geld gekozen door alsnog troepen te sturen en een sleutelrol te spelen in een VN-missie. Hoewel begrijpelijk en hoewel hier veel voor valt te zeggen in de internationale omgeving van quid pro quo, neemt dit niet weg dat het hier vooral gaat om een politiek belang voor Nederland. Geen existentieel nationaal veiligheidsbelang.

Het politieke belang is anno 2013 een synoniem geworden voor het Nederlands strategische belang. Daarmee is onze buitenlandstrategie verworden tot het aangrijpen van: (1) elke mogelijkheid om de zichtbaarheid van defensie te vergroten in tijden van bezuinigingen; (2) de hoop op een G20-zetel; (3) een tijdelijke plek in de VN-Veiligheidsraad en (4) Timmermans zijn volgende internationale functie. Deze combinatie van ambities waar de gemiddelde cocktailmixer een puntje aan kan zuigen zijn verder prima, maar beledig de intelligentie van de burgers niet door deze te verkopen onder de noemer ‘nationale veiligheid’ en de ‘strijd tegen het terrorisme’. Het feit dat de steun voor Mali ook wordt vertaald in de ogen van sommige politici naar steun voor het kabinet, lijkt ons vermoeden te bevestigen. Wederom: maakt niet uit, maar wees daar op zijn minst eerlijk over de prevalerende motieven. Onze krijgsmacht is nou eenmaal niet in het leven geroepen om de politieke toekomst van individuele ministers of Kamerleden veilig te stellen: het nationale belang reikt namelijk verder dan de ego’s in Den Haag.

Ondertussen verheugen wij ons nu al op het ‘terugblikken’, ‘spiegelen’, ‘reflecteren’ en ‘evalueren’ over een paar jaar wanneer de missie in Mali is voltooid.

[Dieuwertje Kuijpers & Stephan de Vries]

Advertenties

7 thoughts on “Mali heeft alles met politiek te maken. Niets met strategie.

  1. Voordat we verder gaan praten over strategie moeten we eerst strategie verder definiëren. Hebben we het hier over grand strategy? want dan ben ik het niet eens met de conclusies van dit artikel, die overigens weinig ruimte laat voor interpretatie. Politiek is niet zwart wit, en gelukkig bestaat er nog zoiets als “achter de schermen”, zo rolt diplomatie. Dit is ook eerder in ons voordeel, en weegt op tegen het nadeel dat de kiezer niet alles weet, deal with it.

    Grand strategy wise mag Nederland wel degelijk kiezen voor bepaalde coalities, bilateraaltjes, onderonsjes en geopolitiek aanzien. De strategie die hier invulling aan moet geven zijn uitvloeiselen van dit grotere plaatje. Strategie dient politiek, oorlog dient politiek, oorlog is politiek. Noem me een ouderwetse Clausowitsiaan maar ik ben er wel van overtuigd. Interventies worden maar deels besloten op basis van veiligheidsgronden of humanitaire redenen. Dat de derde reden, politieke en economische, niet altijd worden uitgesproken is een feit. Dit wel doen zou echter te veel verwachtingen scheppen voor de toekomst. Nu is er een way out bij het volgende verzoek en verlies je geen politiek aanzien als je dan wel weigert.
    Strategie in enge zin, conform het uitgangspunt van jullie artikel, is maar een deel van het verhaal. De politieke belangen die niet publiekelijk worden genoemd horen echter ook bij strategie, simpelweg omdat zonder politiek er geen militaire strategie zou bestaan.
    De opmerkingen over de individuele incentives vind ik wat kort door de bocht. Natuurlijk, de Hoop Scheffer heeft zijn positie te danken gehad aan Uruzgan, maar om dit zo te extrapoleren gaat me wat ver.

  2. Grand strategy? Hoe past de dreigingsinflatie van het terrorisme (zoals de jihadistische springplanken naar Europa) überhaupt in een grand strategy?

    Dat is ons hele punt: de PvdA wil graag naar Mali dus dat is een overduidelijke handjeklap. Daar is niets ‘achter de schermen’, ‘zo rolt diplomatie’ aan. Maar overduidelijk, in plain sight te zien voor alle burgers. Het is voor zowel burgers als politici overduidelijk dat er andere beweegredenen dan het genoemde ‘nationale veiligheidsbelang’ prevaleren. Om dan alsnog stug het tegenovergestelde vol te houden is echt de wereld op zijn kop. Ons punt is dat het bizar is om als politiek vol te houden dat zolang je deze politieke belangen niet benoemt, de burger ze ook niet zal opmerken. Wie hou je dan voor de gek? Vooral jezelf, menen wij.

    Het gaat hier dus niet om ‘achter de schermen’-diplomatie, en dit voorbeeld gaat niet op in dit geval. Te zeggen ‘deal with it’ is daarom in dit geval misplaatst: het is namelijk de politiek die ergens mee te dealen heeft, niet de burger. Misschien niet zo efficiënt, maar zo werkt het nou eenmaal wel in een democratie.

    En natuurlijk spelen al de door jouw genoemde dingen mee, en natuurlijk stellen wij het scherp, maar het lijkt door jouw reactie net alsof Nederland echt een masterplan heeft met deze missie. Wij zijn daar niet bepaald van overtuigd en menen dat het buitenlands beleid (geld overigens voor alle Westerse landen, niet alleen NL) te ad hoc en reactionair is. Kortom: was er maar een grand strategy.

    WB Jaap de Hoop Scheffer en extrapoleren: was politiek niet oorlog? 😉

    • We halen hier twee punten door mekaar. Enerzijds hebben we het over de politieke besluitvorming ,wat (deels) achter de schermen gebeurt en anderzijds hoe het wordt verkocht aan de kiezer. Dit zijn dingen die idealiter synchroon lopen, daar ben ik het mee eens. Alleen de praktijk wijst uit dat dit zelden het geval is. Typisch (en natuurlijk geen argument) is dan ook dat de twee aspecten Decision Making in Crisis & War en Selling War als twee separate minors door de Faculteit Militaire Wetenschappen NLDA worden aangeboden.
      Dat deze twee dingen nu niet samenvallen mag natuurlijk geen reden zijn om het niet meer te benoemen en verdient het juist om zo scherp weg te zetten als jullie doen. Idealen moet je nastreven.

      • Wij erkennen dat deze niet altijd synchroon lopen en geven ook geen waardeoordeel hier aan. Soms is het zelfs noodzakelijk. Wat Mali ‘anders’ maakt (en direct ook onze kritiek) is wanneer het overduidelijk A is, en de kiezer ziet dat het A is, de politiek er weinig mee te winnen heeft door te claimen dat het B is.

        Framen is prima – doet de politiek continue. Maar in dit geval zijn we een beetje ‘beyond framen’ en is de vraag wie nou wie voor de gek houdt.

  3. Pingback: Strategisch denken deel I: heeft Nederland nog strategen? | Stukje Duiding

  4. Pingback: Strategisch denken deel I: Heeft Nederland nog strategen? | ThePostOnline

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s