Is het neerhalen van vlucht MH17 Europa’s 9/11?

downloadDe gemoederen lopen hoog op in Nederland. Niet gek, na alles wat sinds vrijdag is gebeurd rondom de ramp van vlucht MH17. Door het uitblijven van een snelle repatriëring van de lichamen van de slachtoffers is op Twitter zelfs een roep tot militair ingrijpen ontstaan, om zo het gebied van de ramp te beveiligen tegen ‘plunderende separatisten’. In NRC Handelsblad stelde Jonathan Holslag bovendien dat vlucht MH17 Europa’s 9/11 is. Is het daadwerkelijk zo evident dat deze tragische gebeurtenis dergelijke geopolitieke implicaties moet hebben?

Europees 9/11
Jonathan Holslag beargumenteerde afgelopen weekend in de NRC dat het neergehaalde vliegtuig een ‘Europees 9/11’ zou moeten zijn. Een scharnierpunt richting nieuw Europees strategisch denken om de Europese burgers te beschermen tegen de (steeds meer geprivatiseerde) proliferatie van raketten. Een minder genuanceerde oproep klonk van reserve officier van de Koninklijke Landmacht Ruperti die in de Telegraaf pleitte voor 
“een team van het Korps Commandotroepen in het gebied droppen, [en] die lui aanhouden”. Ook op Twitter werd driftig gepleit voor een daadkrachtige reactie met militaire middelen. #bringthemhome was vanmorgen zelfs trending.

Een adjudant van de Koninklijke Landmacht schreef deze open brief aan minister Hennis:

Ten slotte werd de gemakkelijke, maar weinig zinvolle vergelijking met Srebrenica ook maar weer eens uit de kast getrokken:

Machteloosheid vs. strategisch denken
Dergelijke oproepen zijn begrijpelijk, maar komen eerder voort uit een gevoel van machteloosheid en frustratie dan dat zij zijn gestoeld op rationele, laat staat strategische overwegingen. De machteloosheid zit in het feit dat er nog altijd geen ongehinderde toegang is verschaft tot de stoffelijke overschotten van Nederlandse burgers die (waarschijnlijk onbedoeld) het slachtoffer zijn geworden van een territoriaal conflict. Dit gevoel van machteloosheid in tijden van dreiging wordt versterkt wanneer politiek leiders vervolgens spreken in termen van “diplomatieke opties” en meer waarde lijken te hechten aan “stevige telefoongesprekken” dan aan stevig doorpakken. Vele media doen er nog een schepje bovenop door er een 9/11-vocabulaire op na te houden en te spreken van ‘terrorisme’, een ‘terreuraanslag’, tot een krantenkop met ‘moordenaars’ aan toe. Holslag tracht het gevoel van dreiging te vergroten door te vermelden dat jihadi’s in Afrika met een MANPADS op de schouder ‘opstijgende en dalende lijnvluchten zouden kunnen raken’. Het is volgens hem daarom tijd eindelijk eens strategisch te gaan nadenken.

Militair ingrijpen
De oproep militairen in te zetten om de rampplek te beveiligen en de lichamen van de slachtoffers weg te halen, bleek weinig doordacht en tamelijk vrijblijvend. Onze speciale eenheden zijn goed en breed inzetbaar. Om ze ergens te droppen – hoe werd overigens niet duidelijk gemaakt – zodat zij volledig geïsoleerd en zonder enige ondersteuning in vijandelijk gebied komen te zitten lijkt echter in de verste verte niet op een plan. Vuursteun (artillerie of gevechtsvliegtuigen/-helikopters) en andere ondersteuning ter plaatse krijgen – als het al beschikbaar is – is niet zomaar even gedaan.

Bovendien is het onwaarschijnlijk dat Kiev toestemming zou geven voor een dergelijke missie, gezien het gezichtsverlies dat daarmee zou worden geleden. Als het argument daadwerkelijk is om de lichamen snel naar Nederland te krijgen, is deze aanpak gewoonweg ongeschikt en bovenal behoorlijk riskant. De aanname dat Poetin niets zal doen blijft niet meer dan een aanname. Bovendien gaat men er dan voor het gemak vanuit dat alle separatisten braaf naar Moskou zullen luisteren, ook als de situatie ter plaatse escaleert. Wat doet Nederland als dat niet het geval blijkt? Over die vraag moet serieus worden nagedacht voordat men militairen naar voren schuift.

Generaal b.d. van Kappen wees afgelopen zondag, wat ons betreft volledig terecht, op de gevaren van ‘militair avonturisme’. Militair ingrijpen leidt volgens ons tot een vals gevoel van ‘iets’ doen wat het leed van de nabestaanden dragelijker zou maken. De vraag is of ‘liever iets doen dan niets’ opweegt tegen het forceren van een patstelling tussen Rusland en het Westen, terwijl men tegelijkertijd NAVO-bondgenoten schoffeert door hen te passeren.

Europa’s 9/11?
Wat betreft het grotere plaatje en de oproep deze gebeurtenis ‘Europa’s 9/11′ te laten zijn, vindt een (terugkerende) denkfout plaats. Nog afgezien van het feit dat dit geen gerichte aanval tegen Nederland of op Nederlands grondgebied was, dienen incidenten geen drijfveer te zijn om strategisch denken een impuls te geven. Irrationele dreigingsbeelden van jihadi’s met MANPADS evenmin. Als dergelijke zaken als (de enige) pijler voor handelen gaan dienen, wordt het gevaar enorm groot dat willekeurige incidenten kunnen worden aangegrepen om militaire acties te legitimeren. Strategisch denken kenmerkt zich juist door ook paraat te zijn in tijden waarin directe dreigingen afwezig zijn. Het is ook datgene dat ons (en onze militairen) beschermt tegen een roekeloos buitenlands beleid dat is gebaseerd op emotionele argumenten: genoegdoening, vergelding en een poging de onzekerheid en machteloosheid weg te nemen. Aan het nemen van ad hoc beslissingen is niet altijd te ontkomen; leiders worden zo nu en dan door gebeurtenissen ingehaald en gedwongen dat vervolgens wel te doen. Een strategie biedt ook dan een fundament waarop dergelijke besluiten dienen te rusten. 

De lichamen van de slachtoffers zijn nu, treurig genoeg, inzet geworden van een geopolitiek ‘spel’: Rusland wil het gebied niet vrijgeven, mede omdat Moskou bang dat een dergelijk besluit in het voordeel van Kiev zal werken. De OVSE-missie wordt gezien als een poging van “het Westen” om het gebied terug te veroveren ten faveure van Oekraïne. Dat is de nare realiteit wanneer (onbedoeld) burgerslachtoffers vallen in een territoriaal conflict: zij worden vervolgens inzet in datzelfde conflict. Tegelijkertijd staan ook de separatisten niet te springen om openheid van zaken te geven, gezien de mogelijke gevolgen die dat kan hebben. Komt nog bij dat de Russische bevolking over het algemeen genomen net even anders tegen deze kwestie aankijkt.

Hoe naar deze realiteit ook is, het is een realiteit waar ons buitenlands beleid op moet worden gebaseerd, niet op de emoties die er omheen hangen. Een buitenlands beleid gebaseerd op emotie en vergelding is een ongeleid projectiel, en juist deze – zo leert ook de tragische vliegramp – zijn levensgevaarlijk. Wij zijn het dan ook met Holslag eens dat Nederland en Europa zeer dringend aanstalten moet maken strategisch na te gaan denken. Echter niet omdat incidenten ons daartoe nopen, maar juist omdat we al veel te lang reactief handelen op willekeurige gebeurtenissen.
[Dieuwertje Kuijpers & Stephan de Vries]

Advertenties

5 thoughts on “Is het neerhalen van vlucht MH17 Europa’s 9/11?

  1. Ratio boven emotie, dat zou het devies moeten zijn. Echter, niets menselijks is ons vreemd. Ik vind het daarom heel begrijpelijk dat er reacties zoals hierboven worden geuit. Ik kan niet ontkennen dat ze ook niet door mijn hoofd zijn geschoten. Juist om deze reden lijkt het me niet handig Nederlandse Militairen te sturen. De kans op extensief geweld en excessen is aanwezig als de emotie een grote rol speelt. Men moet zich dus afvragen welke rol de Nederlandse militair dan wel of niet zou moeten spelen. Het is immers geen gerichte aanval tegen Nederland en dus zijn we, als we de huidige berichtgeving in de media moeten geloven, als land niet direct en bewust aangevallen. We zijn wel slachtoffer van een voortdurend conflict. Een conflict waar mogelijk al eerder meer resoluut tegen opgetreden had kunnen worden. Dus als het gaat om Nederlands militair ingrijpen kunnen we naar mijn mening enkel kijken naar inlichtingen capaciteit voor de toekomst. Hoe kunnen we zo snel mogelijk dit soort situaties onderkennen om vervolgens van te voren te bepalen wat te doen in zo’n situatie (andere vluchtroute…??). Dit is een strategische keuze: het leggen van focal area’s voor inlichtingen eenheden en het vaststellen van eventuele scenario’s om indien nodig in te grijpen. Dit ingrijpen kan ook al op voorhand door bijvoorbeeld veel meer te oefenen in een bepaald gebied. Dat het op dit moment ontbreekt aan een dergelijke concrete strategie lijkt me duidelijk.
    Ik ben daarbij wel van mening dat de Nederlandse strategie moet passen bij de rol die Nederland speelt op het internationale toneel. We zijn militair gezien een zwak land, zijn afhankelijk van handel en prefereren de zachte en juridische hand. Dat is onze strategische cultuur en een militaire strategie moet daarbinnen passen. Tel daarbij op dat het conflict in Oekraïne en deels (!!!) de rol van Rusland (lees Poetin) toch redelijk plots is veranderd, weet ik niet of het wel een realistische verwachting is om op dit moment een strategie gereed te hebben betreffende de Europese Oostgrens. Zeker omdat Nederland voor de uitvoering ervan sterk afhankelijk is van de middelen, en dus strategie, van andere landen. Natuurlijk bepaald ieder land nog steeds zijn eigen strategie, maar de invulling ervan is niet over de gehele linie haalbaar als je deze niet overlegt met partners.

    Het laat zich gissen dat ik het eens ben met de auteurs. Nederland heeft zich laten verrassen en zit nu zonder strategie met de handen in het haar over wat te doen. Over welke belangen het moet afwegen, welke landen ze nu actief moeten benaderen om steun te krijgen, over de toon en koers die wordt uitgezet, of het wel rode lijnen moet trekken zonder te weten of het de daaraan gekoppelde consequenties waar kan maken.

  2. In zekere zin MOET het neerhalen van MH 17 wel degelijk als een ‘ 9/11 ‘ voor Nederland werken:
    het Nederlandse parlement en haar regering worden met de neus op de feiten gedrukt dat Europa geen ‘ veilig paradijs is ‘ dat met slechts economische sancties en diplomatie behouden kan worden. Hard Power is de taal die landen als Rusland en de in oorlog verkerende landen om Europa’s Oost en Zuid grens verstaan. En dan laat ik China maar even buiten beschouwing. Een sterke, inzetbare krijgsmacht is daarvoor nodig, om geloofwaardig Europa’s territorium en Nederland’s internationale belangen te beschermen. Met een defensie budget van 0,7% BNP- nog minder dan ten tijde van ‘ de gebroken geweertje’ jaren – , kan Nederland zich in grote schaamte, alleen maar bezig houden met diplomatieke druk en economische- commerciële- sancties. Een blaffende hond die niet kan bijten, de Nederlandse Leeuw staat in zijn ‘ hempie’. Maatregelen overigens, waar Mr Putin niet van onder de indruk raakt, en daar al helemaal geen boodschap aan heeft. Deze sancties heeft hij als ex KGB officier en schaakgrootmeester allang voorzien getuige Rusland’s grote commerciële contracten ( gas, olie, wapens ) recent afgesloten met China en India en de oprichting van een nieuwe World Bank – op initiatief van dezelfde Heer Putin- voor de BRICS landen die een machtige tegenpool zal vormen tegen het Bretton Woods stelsel van de Westerse ( USA en EU ) landen.

    Het al lang niet meer ‘ rijke ‘ Westen staat aan de vooravond van hele grote, ingrijpende veranderingen, zowel in, als buiten Europa.

    Si vis pacem, para bellum
    Als je vrede wilt, bereid je dan voor op oorlog, een eeuwenoude wijsheid.

    Ton Welter, Oprichter en directeur van Coalition for Defense.

  3. -“De oproep militairen in te zetten om de rampplek te beveiligen en de lichamen van de slachtoffers weg te halen, bleek weinig doordacht en tamelijk vrijblijvend. Onze speciale eenheden zijn goed en breed inzetbaar. Om ze ergens te droppen – hoe werd overigens niet duidelijk gemaakt – zodat zij volledig geïsoleerd en zonder enige ondersteuning in vijandelijk gebied komen te zitten lijkt echter in de verste verte niet op een plan. Vuursteun (artillerie of gevechtsvliegtuigen/-helikopters) en andere ondersteuning ter plaatse krijgen – als het al beschikbaar is – is niet zomaar even gedaan.”-

    Precies. Wat voorstellen als van Sauer volkomen flauwekul maakt.

  4. Een officier van de landmacht, erg toch! Wat een onnozel jongetje. Laat hem maar gaan met zijn commandotroepen; een aardappelveld van 10 vierkante kilometer. Geen militaire opleiding gehad?
    Laat ze gewoon hun domme muil houden. Allemaal ontslaan die praatjesmakers. Hebben helemaal niets te zeggen, valse profeten zijn het. Even de superieuren passeren en over hun hoofd domme praat uitslaan. Hou die hersenlozen eens in het gareel ja!
    Dit is nou waar ik me het meeste zorgen over maak in deze hele kwestie.

  5. Pingback: Stukje reflectie: wat was hot op Stukje Duiding in 2014? | Stukje Duiding

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s